Ogród biodynamiczny: ochrona roślin i ich wzajemne oddziaływanie

Rośliny, które się lubią - wzajemne oddziaływanie roślin

Rośliny podczas wzrostu w procesach przemiany materii wydzielają substancje chemiczne, ogólnie nazywane fitoncydami, które pobudzają lub hamują wzrost roślin innych gatunków. Sadząc rośliny, należy więc uwzględnić ich wzajemny wpływ. W uprawach biodynamicznych wykorzystuje się te oddziaływania do zwiększenia plonu i poprawy jego jakości oraz podniesienia odporności roślin na szkodniki i choroby.
Szachownica, znana jako roślina odstraszająca nornice, okazała się szczególnie pożyteczna dla lilii, ponieważ chroni je przed szkodnikami. Hyzop lekarski posadzony w pobliżu winorośli podnosi plon winogron. Lepiej natomiast nie sadzić w sąsiedztwie drzew i krzewów owocowych miłka wiosennego, orlików, ostróżek, pełników, peonii, powojników, sasanek i zawilców. Za dobrych sąsiadów dla wszystkich bylin uważane są rumianek pospolity i dziewanna.

Przeczytaj też: Co to jest kalendarz biodynamiczny

Ochrona roślin – tylko naturalna

W ogrodnictwie biodynamicznym wspomaga się rozwój roślin poprzez stworzenie im jak najlepszych warunków. Są wówczas odporne na choroby i szkodniki. Jeżeli jednak zachodzi konieczność ich zwalczania, stosuje się preparaty roślinne.
Rabarbar. Jego napar (1 kg roślin na 10 litrów wody) bez rozcieńczania zwalcza mszyce.
Paprocie. Orlica w postaci gnojówki w rozcieńczeniu 1:10 niszczy mszyce zimujące. Nerecznica, też w postaci gnojówki, bez rozcieńczania jest wykorzystywana przeciw misecznikom i bawełnicy kuprówce. Liście paproci zbiera się do końca czerwca, a opryskuje zimą. Gnojówek z paproci używa się też do odstraszania ślimaków (podlewa się glebę stężonym roztworem).
Pokrzywa. W postaci nierozcieńczonego wyciągu (1 kg świeżych roślin lub 200 g suszonych na 10 litrów wody) jest stosowana przeciw mszycom i przędziorkom, a w formie naparu (1 kg świeżych roślin na 10 litrów wody) w stężeniu 1:3 – przeciw pachówce strąkóweczce.
Czosnek. Wyciąg z niego (200 g roztartych ząbków na 10 litrów wody) jest jednym z najskuteczniejszych antyseptyków. Stosuje się go w stężeniu 1:1 przeciwko mszycom, miodówkom, skoczkom, mączlikom, przędziorkom, a nierozcieńczony – na choroby grzybowe i bakteryjne.
Ostróżka. Roztwory z tej rośliny (jest trująca) w postaci wyciągu (1 kg roślin na 10 litrów wody) lub wywaru stosuje się do zwalczania gąsienic pierścienicy nadrzewki, niestrzępa głogowca, kuprówki rudnicy, moli, bielinków oraz miodówki jabłoniowej.
Rumianek pospolity. Przydaje się jest do dezynfekcji nasion, przyśpiesza też ich kiełkowanie. Nasiona moczy się przez 15 minut w naparze (100 g suchego ziela na 10 litrów wody) o stężeniu 1:5. Natomiast w postaci wyciągu (3 kg świeżych roślin na 10 litrów wody) w stężeniu 1:5 stosuje się go przeciwko gąsienicom motyli zjadających liście.
Aksamitka. Wykorzystuje się stężony wywar (500 g suszonych roślin na 5 litrów wody) do zaprawiania bulw i cebul kwiatów oraz korzeni rozsady przeciwko chorobom grzybowym. Bulwy, cebule i korzenie rozsady moczy się przez pięć godzin przed sadzeniem.
Lawenda, majeranek i mięta. Odstraszają mrówki. Glebę podlewa się wyciągami tych roślin (1 kg na 10 litrów wody) w stężeniu 1:3.

Rośliny odstraszające szkodniki

Rośliny można chronić przed szkodnikami, nie tylko opryskując je preparatami, ale też sadząc na rabatach gatunki roślin, które będą je odstraszać:
- mszyce odstrasza anyż, czosnek, kolendra, mięta, szczypiorek, wrotycz;
- bielinka – hyzop, szałwia, tymianek;
- nornice – czosnek, nostrzyk czarny;
- myszy – mięta, gorczyca, oleander;
- przędziorki – cebula, czosnek, por;
- ślimaki – begonia, czosnek;
- nicienie – aksamitka, nagietek.

Preparaty ochronne roślinne

W ogrodnictwie biodynamicznym często stosuje się preparaty przygotowane z roślin. Są to:
- wyciągi (nastoje) – rośliny zalewa się zimną wodą i pozostawia na 12-42 godziny;
- wywary (odwary) – rośliny zalewa się zimną wodą na 12-24 godziny, a następnie gotuje przez 20-30 minut;
- napary – rośliny zalewa się wrzącą wodą i pozostawia pod przykryciem na mniej więcej 30 minut;
- gnojówki – rośliny zalewa się wodą i zostawia na 2-3 tygodnie, aż roztwór przefermentuje.

Nawozy naturalne

W uprawach biodynamicznych nie stosuje się wprost do gleby świeżych nieprzerobionych nawozów zwierzęcych. Wywołują one bowiem podobne skutki jak nawozy syntetyczne (związki chemiczne, które te nawozy zawierają, też rozpuszczają się w wodzie glebowej i wykorzystywane w nadmiarze mogą spowodować uszkodzenia roślin). Dlatego najbardziej polecany jest kompost będący w gruncie rzeczy nie tyle nawozem, co „magazynem” związków pokarmowych, z którego roślina może czerpać w razie potrzeby i bez skutków ubocznych.
Róże należą do roślin wymagających. W niesprzyjających warunkach źle rosną, słabo kwitną i częściej chorują. Dlatego tak ważne jest stworzenie im dobrego otoczenia.
Drzewa i krzewy owocowe rosnące w otoczeniu „dobrych” roślin rodzą smaczniejsze owoce oraz – co jest bardzo istotne – rzadziej chorują i są porażane przez szkodniki. Dzięki temu opryski nie są konieczne

Kalendarz przyrody

Naturalny rytm przyrody związany z miejscowym klimatem obrazuje kalendarz fenologiczny. Powstał dzięki obserwacji przyrody. Na jego podstawie można ustalić prace, jakie należy wykonać w ogrodzie. Na przykład kiedy kwitną ozdobne rośliny cebulowe i forsycje – czas na siew cebuli, grochu, wczesnej marchwi, pietruszki, rzodkiewki i wczesnej sałaty. Wtedy najlepiej sadzić też byliny, cebulę dymkę, maliny, rabarbar, szparagi, truskawki i winorośl. Gdy kwitną brzoskwinie i śliwy – sieje się sałatę głowiastą, a gdy kwitną jabłonie, pigwy i wiśnie – sieje się i sadzi wszystkie warzywa mniej odporne na chłody.

Przeczytaj też: Gleba i nawozy w ogrodzie biodynamicznym