Mszyce

Mogą zasiedlić niemal każdą roślinę w ogrodzie. Tworzą duże kolonie: najpierw na wierzchołkach roślin, a później na innych ich częściach. Niestety nie tylko same szkodzą roślinom, ale przenoszą rozmaite choroby.

Mszyce są drobnymi owadami długości zaledwie paru milimetrów. Ciało mają miękkie, owalne, czasem pokryte białawym nalotem wydzielin. Nogi – delikatne i długie. Po roślinie poruszają się powoli.
Rozwój mszyc jest bardzo złożony. Pojawiają się pokolenia różniące się budową i wymagające innych roślin żywicielskich. W pewnych okresach występują w postaci bezskrzydłej, ale gdy kolonia staje się zbyt liczna, pojawiają się uskrzydlone samice, które przelatują na nowe rośliny i dają początek następnym koloniom. Latem wysysają soki z roślin zielnych, a jesienią składają jaja na krzewach i drzewach, na których wiosną pojawia się kilka nowych pokoleń mszyc.
Mszyce chętnie żerują na młodych, soczystych pędach wierzchołkowych roślin, a także na kwiatostanach i pąkach kwiatowych. Są też i takie gatunki, które żerują na szyjce korzeniowej, a nawet na korzeniach.

Dlaczego są tak szkodliwe?

W ciągu jednego sezonu mszyca wydaje kilka lub kilkanaście pokoleń, w każdym po kilkadziesiąt osobników potomnych. W jednym sezonie mogą się pojawić ogromne ilości mszyc, które powodują wiele szkód.

• Wysysają sok, co bardzo osłabia rośliny i sprawia, że gorzej się rozwijają i stają się podatne na choroby. Wzrost silnie zaatakowanych roślin ulega zahamowaniu: tworzą one skrócone łodygi o rozetkowatych skupinach skarłowaciałych, pokurczonych liści.
• Liście i pędy roślin, na których żerują, obficie oblepiają słodkimi kropelkami odchodów (nazywanymi spadzią lub „rosą miodową”). Spadź stanowi doskonałą pożywkę dla grzybów spadziowych (sadzaków), które rozrastając się, pokrywają liście czarnym osadem, bardzo je szpecąc (można to często zaobserwować na lipach i różach). Spadź utrudnia też roślinie procesy życiowe.
• Często nakłuwane ssawkami pędy roślin skręcają się i zaginają, a liście żółkną, marszczą się, kędzierzawią i zwijają. Zniekształcone młode pędy więdną i zasychają.
• Uskrzydlone mszyce, które żerowały na chorych roślinach, roznoszą wirusy na znaczne odległości i zarażają inne rośliny.

Zapobieganie

Zwalczanie mszyc jest kłopotliwe ze względu na ich masowe pojawianie się i na różnorodność form. Zanim zaczniemy tępić je czynnie, warto spróbować zapobiec ich atakom na nasz ogród. W tym celu należy:

• starannie i systematycznie tępić chwasty, na których mszyce się namnażają i z których później przelatują na rośliny ozdobne,
• zapewnić roślinom dobre warunki uprawowe, bowiem zdrowe i silne rośliny są bardziej odporne na żerowanie mszyc i znoszą łatwiej ich atak,
• mszyce (a także inne szkodliwe owady) źle znoszą obecność mięty – można ją wysadzać lub rozkładać jej ścięte pędy między roślinami ozdobnymi,
• często przeglądać rośliny w ogrodzie i lokalizować kolonie mszyc.

Zwalczanie

Systematyczne kontrolowanie stanu roślin pozwoli nam zauważyć pierwsze mszyce. Wtedy zareagujmy natychmiast, aby nie dopuścić do zakładania nowych kolonii.
Zastosujmy jeden z następujących preparatów chemicznych: Afidol, ABC na mszyce, Pirimor, Aztec, Owadofos, Zolone, Croneton. Szczególnie polecany jest Pirimor, gdyż stosowany przeciw mszycom nie niszczy pożytecznych owadów, takich jak biedronki, larwy bzygowatych i złotooków, które są naturalnymi wrogami mszyc. Do ochrony roślin pokrytych spadzią, które wabią owady zbierające pożytek (pszczoły, mrówki), aby uniknąć ich zatrucia, także należy stosować Pirimor. Preparaty ABC na mszyce i Pirimor są sprzedawane w małych opakowaniach z myślą o tych, którzy zwalczają mszyce na małych powierzchniach, czy nawet na pojedynczych roślinach uprawianych w ogrodzie.

Jeżeli nie chcemy stosować preparatów chemicznych, opryskajmy rośliny samodzielnie przygotowanymi środkami. Mogą to być napary, odwary czy gnojówka z roślin zawierających substancje chroniące przed owadami (jak je przygotować – podajemy obok). Preparaty te działają odstraszająco, trująco lub hamują żerowanie szkodników. Szczególnie dużo związków działających niekorzystnie na mszyce zawierają: krwawnik pospolity, wrotycz pospolity, powojnik pnący, pokrzywa zwyczajna, bieluń dziędzierzawa, lulek czarny, rumianek pospolity, mniszek lekarski, papryka roczna, cebula, czosnek, łęty ziemniaka. Do sporządzania takich preparatów wykorzystuje się świeże pędy, liście, pąki kwiatowe lub kwiaty tych roślin. Można też stosować dostępny w sklepach ogrodniczych preparat z czosnku – Albarep, szczególnie polecany do ogródków przydomowych.

Preparaty roślinne do zwalczania mszyc:

Odwar z wrotyczu
3 kg świeżych kwiatostanów (lub 0,3 kg suszu) zalać 10 litrami wody i przegotować; po ostudzeniu odwar przecedzić i opryskiwać nim rośliny zaatakowane przez mszyce.

Napar z pędów krwawnika
Nadziemne części rośliny wysuszyć w suchym i zacienionym miejscu. 0,8 kg rozdrobnionego suszu zalać wrzątkiem i pozostawić na 30-40 min, po czym uzupełnić wodą do 10 litrów i pozostawić na 48 godzin. Następnie przecedzić i naparem opryskiwać rośliny zaatakowane przez mszyce.

Gnojówka z pokrzywy zwyczajnej
1 kg świeżych roślin lub 0,1- 0,2 kg suszu zalać 10 litrami wody i fermentować przez cztery dni; rozcieńczyć w stosunku 1:50 i opryskiwać rośliny zaatakowane przez mszyce.